PISA 2025: Polska w czołówce UE mimo spadku średnich wyników w krajach OECD

Wyniki w głównych dziedzinach

Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) zaprezentowała 8 września 2026 r. wyniki badania PISA 2025, w którym oceniono ponad 760 tys. 15-latków z 91 krajów i gospodarek. W Polsce, gdzie między 3 marca a 25 kwietnia 2025 r. wzięło udział 7103 uczniów z 217 szkół, nastolatkowie osiągnęli wyniki powyżej międzynarodowych średnich we wszystkich trzech głównych dziedzinach. W rozumowaniu naukowym, które było głównym tematem cyklu 2025, polscy uczniowie uzyskali średnio 495 punktów, przy średniej dla Unii Europejskiej wynoszącej 476 punktów i średniej OECD na poziomie 482 punktów. Z matematyki polscy uczniowie osiągnęli średnio 484 punkty wobec średniej unijnej 460 punktów i średniej OECD 463 punkty. W rozumieniu tekstu Polska odnotowała 482 punkty, przewyższając średnią unijną 451 punktów oraz średnią OECD 461 punktów.

Pozycja w Europie i na świecie

Na tle Unii Europejskiej Polska znalazła się w czołówce we wszystkich badanych kategoriach. Polscy uczniowie zajęli drugie miejsce z matematyki za Estonią oraz trzecie z rozumienia tekstu za Irlandią i Estonią. W rozumowaniu naukowym jedynie Estonia i Finlandia odnotowały statystycznie lepsze wyniki wewnątrz bloku. Polska uzyskała również wynik o 7 punktów wyższy od średniej OECD w części badania mierzącej rozwiązywanie problemów przy użyciu narzędzi komputerowych. Kraje i regiony Azji Wschodniej nadal osiągały najwyższe wyniki na świecie we wszystkich kategoriach.

Stabilizacja po spadkach pandemicznych

Podczas gdy średnie wyniki w krajach członkowskich OECD spadły do najniższych poziomów w historii badania, Polska ustabilizowała swoje wyniki względem cyklu z 2022 r. Średnie punktowe polskich uczniów spadły nieznacznie w porównaniu z 2022 r. (o 7 punktów w czytaniu, 5 punktów w matematyce i 4 punkty w naukach przyrodniczych), jednak żadna z tych zmian nie była istotna statystycznie. Dla porównania, średnie wyniki OECD spadły w tym samym okresie o 14 punktów w czytaniu, 9 punktów w matematyce i 3 punkty w naukach przyrodniczych. Mimo utrzymania poziomu z 2022 r., wyniki polskich uczniów pozostają niższe niż te osiągane w 2018 r. i odpowiadają poziomom z początku XXI wieku. Dyrektor Instytutu Badań Edukacyjnych Maciej Jakubowski ocenił te trendy podczas konferencji w Warszawie.

Polscy uczniowie uzyskali wyniki znacząco lepsze od swoich rówieśników. W zależności od dziedziny, od 13 do 31 punktów wyższe niż średnie dla krajów UE i OECD. Osiągnięcia polskich uczniów są zbliżone do tych z 2022 roku. Ta stabilizacja to dobra wiadomość, ale powrót do poziomu, jaki polscy 15-latkowie mieli w 2018 roku, jest wciąż odległy.

Wskaźniki dobrostanu i debaty strukturalne

Poza testami akademickimi badanie zebrało dane na temat dobrostanu uczniów, relacji społecznych i środowiska uczenia się. W Polsce co czwarty 15-latek nie osiągnął podstawowej biegłości matematycznej, a 38% respondentów stwierdziło, że uważa szkołę za stratę czasu. Polska zajęła również ostatnie miejsce na świecie pod względem wytrwałości uczniów. Minister edukacji narodowej Barbara Nowacka odniosła się do tych wyzwań i wskazała na czynniki strukturalne, w tym długofalowy wpływ nauki zdalnej podczas pandemii COVID-19 oraz wcześniejszą likwidację gimnazjów.

Chciałabym, żebyście zwrócili uwagę na to, jak ważna jest stabilność polityczna wokół edukacji, gdzie zmiany są konsensualne i nieprzerywane, a nie gwałtowne reformy, takie jak likwidacja gimnazjów w naszym kraju. Edukacja wymaga dyscypliny, istotnego prowadzenia uczniów przez nauczycieli.