UE odrzuca wspólny podatek od nadzwyczajnych zysków firm paliwowych i wzywa sześć państw do działań krajowych

Reakcja Komisji na propozycję sześciu państw

Komisja Europejska ogłosiła 24 sierpnia 2026 r., że poszczególne państwa członkowskie posiadają uprawnienia prawne do nakładania krajowych podatków na nadzwyczajne zyski osiągane przez firmy paliwowe. Decyzja ta stanowi bezpośrednią odpowiedź na wspólny list skierowany do Irlandii, która sprawuje rotacyjną prezydencję w Radzie Unii Europejskiej. Sześć rządów, w tym Włochy, Niemcy, Austria, Polska, Portugalia i Hiszpania, formalnie wnioskowało o stworzenie jednolitego europejskiego mechanizmu regulacyjnego w celu opodatkowania dodatkowych zysków korporacji energetycznych.

Państwa te dążyły do redystrybucji nadzwyczajnych przychodów wynikających z geopolitycznych zakłóceń rynkowych i wzrostu cen surowców, planując przeznaczyć środki na wsparcie gospodarcze dla konsumentów i przedsiębiorstw zmagających się z rosnącymi cenami paliw. Rzecznik Komisji odrzucił wezwania do wprowadzenia ponadnarodowego mechanizmu podatkowego, wskazując, że polityka fiskalna w zakresie zysków przedsiębiorstw pozostaje w kompetencjach krajowych.

Opodatkowanie nadzwyczajnych zysków należy do kompetencji państw członkowskich, które mogą działać w oparciu o ustawodawstwo krajowe.

Władza fiskalna i wytyczne regulacyjne

Komisja Europejska stwierdziła, że rządy krajowe nie potrzebują nowych przepisów europejskich, aby opodatkować firmy energetyczne. Urzędnicy wskazali na komunikat AccelerateEU z 22 kwietnia, który określa, w jaki sposób państwa członkowskie UE mogą wykorzystać istniejące krajowe uprawnienia podatkowe, aby zapewnić sprawiedliwość społeczną i złagodzić skutki wahań na rynku energii.

Państwa członkowskie mogą już teraz korzystać ze swoich krajowych uprawnień fiskalnych, aby reagować na koszty w zakresie sprawiedliwości społecznej i projektować środki takie jak opodatkowanie nadzwyczajnych zysków, jeśli sobie tego życzą, zgodnie z komunikatem AccelerateEU z 22 kwietnia.

Komisja zaznaczyła, że wszelkie środki krajowe muszą być w pełni zgodne z prawem Unii Europejskiej. Organ wykonawczy oświadczył, że będzie szanować krajowe wybory legislacyjne, oferować pomoc techniczną, wymieniać się najlepszymi praktykami między stolicami oraz oceniać wpływ poszczególnych podatków krajowych na jednolity rynek. Obecny wniosek różni się od środków kryzysowych wprowadzonych w 2022 r., kiedy to Komisja wprowadziła wspólne ramy unijne obejmujące sektor energii elektrycznej i szersze sektory energetyczne; inicjatywa sześciu państw z 2026 r. koncentruje się wyłącznie na firmach paliwowych.

Reakcje polityczne i włoska polityka fiskalna

Stanowisko Komisji ponownie skierowało uwagę na krajowe debaty polityczne w Rzymie. Partie opozycyjne, z sekretarz Partii Demokratycznej Elly Schlein oraz Zielonymi i Lewicą (Avs) na czele, wezwały rząd Giorgii Meloni do natychmiastowego wprowadzenia krajowego podatku od zysków nadzwyczajnych, zamiast czekania na działania Brukseli. Schlein stwierdziła, że opodatkowanie firm naftowych jest niezbędne do sfinansowania celowej pomocy dla rodzin i przedsiębiorstw w obliczu wygasania tymczasowych ulg w akcyzie.

W odpowiedzi na rosnące koszty paliw, włoski minister gospodarki i finansów Giancarlo Giorgetti potwierdził przedłużenie tymczasowej obniżki akcyzy na paliwa. Rząd włoski stosuje mechanizm ruchomej akcyzy, system kompensujący obniżki podatku akcyzowego za pomocą nadwyżki dochodów z podatku VAT generowanej przez wyższe ceny bazowe paliw. Ministerstwo Gospodarki i Finansów oświadczyło, że środek ten służy natychmiastowej neutralizacji nagłych skoków cen, podczas gdy szersze dyskusje europejskie nad długoterminowymi strategiami energetycznymi trwają.