Fala protestów młodzieży w Europie: rosnące koszty życia i cięcia w edukacji wywołują niepokoje

Nauczyciele, uczniowie i narodowy bunt we Francji

Nauczyciele z liceum Antoine-de-Saint-Exupéry w Créteil na południowy wschód od Paryża rozpoczęli w połowie września strajk przeciwko cięciom etatów i niedofinansowaniu, do których szybko dołączyli uczniowie. Akcja rozprzestrzeniła się na Paryż, a następnie na cały kraj. Minister spraw wewnętrznych Laurent Nuñez poinformował, że w sobotę 17 października na ulice wyszło co najmniej 550 000 osób. Pokojowe zgromadzenia w kilku miastach przerodziły się później w przemoc, dochodziło do plądrowania sklepów, podpalania samochodów i kontenerów na śmieci, a ratusz w Limoges, zbudowany w 1883 roku, został zniszczony. Według oficjalnych danych przytoczonych przez media 21 października, aresztowano 1800 osób, a ponad 500 policjantów i strażaków zostało rannych. W niedzielę 18 października prezydent Emmanuel Macron stwierdził, że za przemoc odpowiadają obywatele Francji, a francuscy urzędnicy odrzucili wszelkie powiązania między niepokojami a imigracją.

Belgia i Mediolan: oszczędności wychodzą na ulice

1 października zablokowano szkoły w Liège, a 9 października w Brukseli odbyły się marsze związków zawodowych. Protesty w obu miastach 12 i 17 października doprowadziły do brutalnych starć między młodymi ludźmi a policją. Demonstranci sprzeciwiają się belgijskiemu pakietowi oszczędnościowemu o wartości około 10 mld euro, który obejmuje cięcia w budżecie edukacji francuskojęzycznej o 500 mln euro do 2029 roku, wyższe czesne na uczelniach oraz zniesienie tanich biletów autobusowych dla młodzieży. W Mediolanie antywojenny i antyinflacyjny marsz w sobotę 17 października przerodził się w konfrontację, gdy zamaskowani protestujący plądrowali sklepy, rzucali kostką brukową w funkcjonariuszy i podpalali barykady zbudowane ze stolików kawiarnianych.

Reakcja Włoch: wojsko i surowsze kary

Policja w Mediolanie zatrzymała w weekend 271 osób, a w poniedziałek 19 października poinformowała o 32 aresztowaniach, z czego 23 dotyczyły nieletnich. Do zatrzymań doszło również w Bolonii, Turynie i Bergamo. Rząd Giorgii Meloni wysyła 500 żołnierzy do Mediolanu przed protestami zaplanowanymi na sobotę 24 października i planuje zaostrzenie kar dla uczestników zamieszek, grzywny dla rodziców, których dzieci biorą udział w wandalizmie, oraz wprowadzenie nowego przestępstwa polegającego na stosowaniu przemocy podczas demonstracji. Wicepremier i minister spraw zagranicznych Antonio Tajani zapowiedział, że rząd stanowczo zareaguje na ataki na państwo. Młodzi organizatorzy nazywający siebie ruchem „17 października” zapowiedzieli protesty w każdą sobotę, aż do upadku rządu.

Hiszpania, Grecja i Albania: mieszkalnictwo, płace i korupcja

W Madrycie w centrum miasta powstało miasteczko namiotowe, w którym mieszkańcy protestowali przeciwko rosnącym kosztom mieszkań. Hiszpański ruch rozpoczął się od eksmisji 87-letniej kobiety z mieszkania, w którym spędziła całe dorosłe życie, po tym jak fundusz inwestycyjny wykupił budynek. Na 11 listopada zaplanowano strajk generalny w Hiszpanii i Portugalii, a Hiszpania zmierza w stronę przedterminowych wyborów parlamentarnych. W Atenach federacja nauczycieli ogłosiła 24-godzinny strajk, wskazując, że prawie połowa nauczycieli zarabia nie więcej niż 1000 euro miesięcznie, a ich siła nabywcza spadła o blisko 60%. W Grecji koszty nauki i zakwaterowania pochłaniają blisko 35% dochodu rozporządzalnego gospodarstw domowych, podczas gdy średnia w Europie wynosi nieco poniżej 20%. W Albanii młodzi ludzie protestują przeciwko warunkom studiowania, korupcji oraz luksusowemu projektowi turystycznemu na terenie chronionym, przypisywanemu Jaredowi Kushnerowi, zięciowi Donalda Trumpa.

Koszty energii, płace i opinie ekspertów

Niepokoje częściowo wynikają z wojny w Iranie i zamknięcia Cieśniny Ormuz, co powoduje wzrost cen ropy, gazu i oleju napędowego. Inflacja w strefie euro osiągnęła we wrześniu 3,8% rok do roku, podczas gdy EBC szacuje wzrost płac na głowę mieszkańca na zaledwie 2,7%. W 2022 roku gospodarstwa domowe mogły korzystać z oszczędności z czasów pandemii i silnego rynku pracy, ale w 2026 roku rynek pracy osłabł, a płace nie nadążają za cenami.

Alberto Alemanno, profesor prawa UE w HEC Paris, określił protesty mianem ostrzeżenia.

To najpotężniejsze ostrzeżenie od gniewnej młodzieży Europy, we Francji i na całym kontynencie.

Prawicowe i skrajnie prawicowe głosy powiązały przemoc we Francji i we Włoszech z migracją, nie przedstawiając na to dowodów, co Alemanno nazywa manipulacją. Célia Belin, szefowa paryskiego biura Europejskiej Rady Spraw Zagranicznych, stwierdziła, że te wątpliwości są obecnie we Francji podsycane.

W obliczu wysokiego niezadowolenia młodych ludzi w szkołach średnich, rząd nie ma dla nich żadnej odpowiedzi.