OpenAI ogłasza rozwiązanie problemu Naviera-Stokesa, matematycy kwestionują pierwszeństwo odkrycia

Ogłoszenie dotyczące równań Naviera-Stokesa

8 września 2026 r. OpenAI opublikowało 166-stronicowy manuskrypt szczegółowo opisujący proponowane rozwiązanie problemu istnienia i gładkości rozwiązań równań Naviera-Stokesa. Równania, sformułowane pierwotnie przez francuskiego inżyniera Henriego Naviera w 1822 r. i uzupełnione przez irlandzkiego fizyka George'a Gabriela Stokesa w 1845 r., opisują trójwymiarowy ruch płynów w wodzie, powietrzu i dymie. Problem ten stanowi jeden z siedmiu problemów milenijnych ustanowionych przez Instytut Matematyczny Claya w 2000 r., który oferuje milion dolarów nagrody za każde zweryfikowane rozwiązanie. OpenAI poinformowało, że dowód wykazuje, iż równania Naviera-Stokesa mogą prowadzić do zachowań osobliwych w skończonym czasie poprzez wirujący wewnątrz wir.

Obliczenia zostały wykonane przez sieć około 10 000 autonomicznych agentów zasilanych przez niewydany publicznie model wewnętrzny, pozycjonowany powyżej GPT-6 Astra. Klaster agentów został uruchomiony 2 września i przedstawił wyniki 5 września po około 88 godzinach pracy, wykorzystując wykonywanie kodu, zapisane zasoby internetowe oraz formalną weryfikację matematyczną w języku Lean. OpenAI oświadczyło, że nie zamierza ubiegać się o nagrodę Instytutu Claya za ten wynik.

Spór o pierwszeństwo badań

Ogłoszenie zbiegło się w czasie z kontestacją ze strony matematyków akademickich. Tristan Buckmaster, profesor matematyki na Uniwersytecie Nowojorskim, opublikował list otwarty na dwanaście godzin przed wpisem OpenAI, stwierdzając, że firma zajęła się problemem dopiero po dowiedzeniu się o postępach zewnętrznych. Buckmaster spędził rok na badaniu równań Naviera-Stokesa i powiązanych wymuszonych równań Eulera we współpracy z Leventem Alpöge, matematykiem z konkurencyjnej firmy zajmującej się sztuczną inteligencją, Anthropic. Hiszpański matematyk Luis Martínez Zoroa z CUNEF Universidad de Madrid zauważył również, że jego podstawowe odręczne sformułowania matematyczne stanowiły część zastosowanego podejścia.

Buckmaster wyjaśnił swoją decyzję o wydaniu publicznego oświadczenia dotyczącego sekwencji komunikacji między jego zespołem a OpenAI.

Ponieważ alternatywą jest pozwolenie, by seria ogłoszeń mówiła coś, o czym wiem, że jest nieprawdą.

Spór o dane modelu i logi użytkowników

Buckmaster i Alpöge korzystali z systemu Codex firmy OpenAI oraz Claude firmy Anthropic podczas swoich wstępnych badań. Buckmaster stwierdził, że 3 września odkrył, iż szczegóły ich pracy dotarły do OpenAI, co doprowadziło do rozmowy telefonicznej 4 września z badaczem OpenAI, Sébastienem Bubeckiem. Podczas tej rozmowy Buckmaster zapytał, czy systemy OpenAI uzyskały dostęp do logów Codex zespołu badawczego lub wykorzystały je do trenowania modelu.

W swoim pisemnym oświadczeniu Buckmaster wyjaśnił swoje stanowisko dotyczące działania modelu.

Nie wiem, czy nasze dane zostały wykorzystane. Nikogo o nic nie oskarżam.

Bubeck i kierownictwo OpenAI stwierdzili, że badacze nie uzyskiwali dostępu do plików użytkowników ani nieopublikowanych prac przed publikacją. OpenAI stwierdziło jednak w swojej oficjalnej odpowiedzi, że nie może wykluczyć możliwości, iż dane interakcji z użytkowania produktu przyczyniły się ogólnie do ulepszeń modelu podstawowego. Firma pogratulowała Buckmasterowi i Alpöge ich równoległej pracy.

Weryfikacja i ocena matematyczna

Instytut Matematyczny Claya nie wydał jeszcze oficjalnego komentarza ani walidacji 166-stronicowego manuskryptu. Do tej pory tylko jeden problem milenijny, hipoteza Poincarégo, został formalnie uznany za rozwiązany, po tym jak rosyjski matematyk Grigorij Perelman przedstawił dowód, a następnie odrzucił nagrodę w wysokości miliona dolarów w 2010 r. Niezależni matematycy recenzujący 166-stronicową pracę zauważyli, że pełna weryfikacja poprzez recenzję naukową będzie wymagała szerokiej analizy technicznej przez komitety specjalistyczne, zanim zostanie osiągnięty konsensus.