Bułgarzy wybierają prezydenta. Ataki dronów na Morzu Czarnym i wojna na Ukrainie dzielą kandydatów

Wyścig o urząd

Bułgarzy udadzą się do urn w niedzielę 25 października, aby wybrać prezydenta spośród 27 kandydatów. Lokale wyborcze będą otwarte od 07:00 do 20:00 czasu lokalnego. Choć urząd ten ma charakter głównie ceremonialny, prezydent wybierany w głosowaniu powszechnym zyskuje większą legitymację polityczną, dowodzi siłami zbrojnymi, może wetować ustawy, podpisuje umowy międzynarodowe i mianuje ambasadorów.

Wybory odbywają się po rezygnacji Rumena Radeva, który ustąpił ze stanowiska głowy państwa, aby wystartować w wyborach parlamentarnych. Iliana Iotova, była wiceprezydent, pełni obowiązki prezydenta od stycznia i jest faworytką przedwyborczych sondaży. Partia Radeva, Postępowa Bułgaria, wygrała kwietniowe wybory parlamentarne znaczną przewagą, a Radev objął urząd premiera.

Dwaj główni kandydaci i podział w sprawie Ukrainy

Iotova startuje jako kandydatka niezależna, ale ma oficjalne poparcie Postępowej Bułgarii oraz Partii Socjalistycznej, w której rozpoczynała karierę polityczną. Jej głównym rywalem jest Andrey Gyurov, który od lutego do maja kierował rządem tymczasowym i jest wspierany przez prozachodnie partie reformatorskie. Od dawna wspiera Ukrainę, a jako premier podpisał z Kijowem umowę o współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa. Podczas wiecu 22 października przedstawił swoje stanowisko:

Chcę, aby Bułgaria miała własny głos w Europie, była wiarygodnym sojusznikiem NATO, który broni swoich interesów poprzez gotowość, silną dyplomację i jasne stanowisko.

Iotova opowiada się za dyplomatycznym zakończeniem wojny i twierdzi, że Radev popiera ją w tej kwestii. Tego samego dnia na wiecu skrytykowała rywali, którzy opowiadają się za przedłużaniem konfliktu:

Moi przeciwnicy twierdzą, że musi trwać wojna na wyczerpanie. Prawda jest taka, że to my wszyscy jesteśmy najbardziej wyczerpani.

Ataki dronów na Morzu Czarnym

Kampanię przyćmiła seria ataków dronów na statki handlowe u bułgarskich wybrzeży Morza Czarnego, w których prawdopodobnie zginęło około dwudziestu międzynarodowych marynarzy. Oboje główni kandydaci potępili ataki, choć różnią się w ocenie szerszego kontekstu wojny. Rząd nie wskazał wprost Rosji jako sprawcy, jednak premier Rumen Radev stwierdził, że skutki ataków są korzystne dla Federacji Rosyjskiej. Bułgaria zwróciła się do sojuszników o pomoc we wzmocnieniu bezpieczeństwa morskiego. Rosnące ceny energii i inflacja, które najbardziej dotykają gospodarstwa domowe na obszarach wiejskich, również ciążą wyborcom i kształtują przekaz kandydatów.

Zasady, listy wyborcze i co dalej

RMF, powołując się na oficjalne dane, szacuje liczbę uprawnionych do głosowania na około 6,5 mln, podczas gdy Adevarul podaje 6,6 mln zarejestrowanych wyborców, więc dane różnią się w zależności od źródła. Listy obejmują również dużą populację emigrantów; raport MSZ z początku 2023 r. wskazuje na ponad 2,8 mln Bułgarów mieszkających za granicą. Aby wygrać w pierwszej turze, kandydat musi uzyskać ponad 50% oddanych głosów, a frekwencja musi przekroczyć 50%. Przedwyborcze szacunki wskazują na frekwencję poniżej 40%, co uczyniłoby drugą turę 1 listopada konieczną. Centralna Komisja Wyborcza ogłosi ostateczne wyniki w ciągu trzech dni od głosowania.