Sergio Mattarella: maszyny muszą służyć ludziom, praca nie jest kosztem do cięcia

Maszyny w służbie ludziom

22 października prezydent Sergio Mattarella wręczył w rzymskim Kwirynale odznaczenia Stelle al Merito del Lavoro za 2026 rok. Ceremonia stała się okazją do przedstawienia jego poglądów na relację między technologią a pracą. Prezydent podkreślił, że kreatywność, pomysłowość oraz organizacja szanująca wartości ludzkie są niezbywalnymi cechami pracy, którą określił jako wyraz wolności. Przypomniał, że o te zasady przez stulecia walczyły organizacje pracownicze. Mattarella zaznaczył, że oczekuje od maszyn zwiększenia wydajności i precyzji, poprawy bezpieczeństwa w miejscu pracy oraz redukcji zmęczenia i niedostatku. Ostrzegł jednocześnie przed nowymi, podstępnymi formami zniewolenia, które mogą wynikać z niewłaściwego wykorzystania algorytmów.

Chcemy, aby maszyny przynosiły większą wydajność i precyzję.

Praca jako fundament demokracji

Mattarella argumentował, że pracy nie można traktować jako kosztu, który należy ograniczać w imię konkurencyjności. Skrytykował społeczeństwo podzielone na nielicznych uprzywilejowanych i wielu wykluczonych, łącząc pracę bezpośrednio z demokracją. Władza, jak stwierdził, jest organizowana przez wspólne i demokratyczne instytucje w celu zapewnienia dobrobytu całemu społeczeństwu. Dodał, że praca, wraz ze swoją kulturą i etyką, tworzy idee, pluralizm i dobrostan oraz buduje wspólnoty. Wezwał Europę do obrony wartości swojej cywilizacji i modelu społecznego, apelując, by nie lekceważyć dialogu społecznego w obliczu przyspieszających zmian technologicznych.

Dlatego praca jest narzędziem demokracji i przyczynia się do jakości spójności w społeczeństwie obywatelskim.

Roboty humanoidalne i przyszłość ceremonii

Mattarella zauważył, że sztuczna inteligencja odgrywa dominującą rolę w życiu zawodowym, zmieniając strukturę społeczeństwa oraz czas i przestrzeń każdego człowieka. Wskazał na wprowadzenie robotów humanoidalnych, których liczba w nadchodzących latach liczona będzie w dziesiątkach tysięcy, jako na wyzwanie dla relacji między ludźmi a pracą. Stwierdził, że odpowiedź zależy od samej ludzkości, a kwestie niegdyś uważane za futurystyczne są teraz rzeczywistością. Wezwał do dojrzałej refleksji, która utrzyma człowieka w centrum uwagi. Mówiąc o nadchodzących latach, nakreślił perspektywę, której chce uniknąć.

Chcielibyśmy uniknąć sytuacji, w której za kilka dekad ta ceremonia mogłaby zostać zastąpiona konkursem na najbardziej pracowitego humanoida.

Pamięć o ofiarach kopalni Arsia

Mattarella wspomniał również o pracownikach, którzy zginęli w kopalni Arsia w 1940 roku, co określił mianem dramatycznej katastrofy górniczej. Poinformował, że przychylił się do wniosków Federazione Maestri del Lavoro oraz Ministero del Lavoro, aby uhonorować tych pracowników, choćby poprzez akt pamięci. Homagium było częścią tej samej ceremonii, podczas której wręczono odznaczenia Stelle al Merito del Lavoro za 2026 rok.