Rada Gubernatorów MAEA kieruje sprawę Iranu do Rady Bezpieczeństwa ONZ po głosowaniu 23-3

Głosowanie w Wiedniu

35-osobowa Rada Gubernatorów Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej przegłosowała w środę skierowanie sprawy Iranu do Rady Bezpieczeństwa ONZ. Rezolucja, przedłożona wspólnie przez Stany Zjednoczone, Wielką Brytanię, Francję i Niemcy, została przyjęta 23 głosami za, przy 3 głosach przeciw i 8 wstrzymujących się. Chiny, Rosja i Niger głosowały przeciwko tekstowi, a jeden kraj członkowski nie wziął udziału w głosowaniu z powodu zaległości składkowych. Środek ten nakazuje dyrektorowi generalnemu MAEA Rafaelowi Grossiemu przekazanie oficjalnego stwierdzenia o nieprzestrzeganiu przepisów do Rady Bezpieczeństwa, co stanowi pierwsze tego typu skierowanie od 20 lat.

Zapasy i zablokowany dostęp do obiektów

Skierowanie sprawy jest następstwem nierozstrzygniętych dochodzeń w sprawie cząstek uranu wykrytych przez inspektorów agencji w kilku nieujawnionych lokalizacjach na terenie Iranu. Rządy zachodnie podejrzewają, że ślady te mogą stanowić dowód na nieujawnione działania związane z bronią jądrową prowadzone przed 2003 rokiem, choć władze irańskie utrzymują, że rozwój nuklearny kraju pozostaje w pełni cywilny. Międzynarodowi inspektorzy nie mają dostępu do kluczowych irańskich obiektów jądrowych od czerwca 2025 roku, kiedy to Stany Zjednoczone i Izrael przeprowadziły ataki podczas 12-dniowej konfrontacji zbrojnej. Obiekty, w tym zakłady wzbogacania uranu w Natanz i Fordo, doznały dalszych uszkodzeń podczas kolejnych operacji wojskowych rozpoczętych 28 lutego 2026 roku. MAEA szacuje, że Iran posiada około 400 kilogramów wysoko wzbogaconego uranu, podczas gdy wysocy rangą przedstawiciele USA oceniali zapasy materiału wzbogaconego do 60% na około 440 kilogramów w momencie wybuchu konfliktu w lutym 2026 roku.

Dyplomatyczne reperkusje i oświadczenia

Irańscy urzędnicy odrzucili rezolucję MAEA i stwierdzili, że trwające zakłócenia inspekcji wynikają wyłącznie z zagranicznych ataków wojskowych na zabezpieczone obiekty. Irański wiceminister spraw zagranicznych Kazem Gharibabadi potępił decyzję w publicznym oświadczeniu po głosowaniu.

Atakują zabezpieczone irańskie obiekty jądrowe, zakłócają normalny proces weryfikacji, a następnie wykorzystują to zakłócenie jako pretekst do wydania rezolucji.

Stały przedstawiciel Iranu przy MAEA, Reza Najafi, powiedział w telewizji państwowej, że wynik głosowania został zdeterminowany przez zachodnią presję polityczną.

Ta rezolucja została zatwierdzona pod presją polityczną Stanów Zjednoczonych i ich sojuszników, a w naszej ocenie jest bezpodstawna i nie przyniesie żadnego rezultatu.

Unia Europejska wydała oświadczenie wzywające Teheran do przedstawienia zaktualizowanych, weryfikowalnych deklaracji dotyczących ilości i lokalizacji wszystkich materiałów jądrowych, podczas gdy misja Iranu przy ONZ stwierdziła, że Teheran nie podda się zewnętrznemu przymusowi.

Perspektywy w Radzie Bezpieczeństwa

Decyzja kieruje irańskie akta nuklearne do Rady Bezpieczeństwa ONZ, gdzie przyjęcie wiążących sankcji lub formalnych środków karnych napotyka na opór strukturalny. Zarówno Chiny, jak i Rosja posiadają stałe prawo weta w radzie i wyraźnie głosowały przeciwko środowej rezolucji w Wiedniu. Starszy analityk International Crisis Group, Ali Vaez, zauważył, że rosyjski i chiński sprzeciw prawdopodobnie zablokuje zachodnie wysiłki na rzecz wyegzekwowania działań w Nowym Jorku. Teheran stwierdził, że wznowienie inspekcji agencji musi zostać omówione w ramach kompleksowego porozumienia dyplomatycznego kończącego konflikt ze Stanami Zjednoczonymi i Izraelem.