Hiszpański Sąd Najwyższy zawiesza dopisywanie do list wyborczych na mocy ustawy o pamięci demokratycznej

Tymczasowe zawieszenie spisu wyborców przebywających za granicą

Hiszpański Sąd Najwyższy wydał 8 września 2026 roku tymczasowe postanowienie o zawieszeniu automatycznego dopisywania do spisu wyborców przebywających za granicą (CERA) osób, które uzyskały obywatelstwo na mocy ustawy o pamięci demokratycznej z 2022 roku. Orzeczenie częściowo uwzględniło wniosek w trybie pilnym złożony przez partię Vox oraz organizację prawniczą Iustitia Europa przeciwko decyzji Centralnej Komisji Wyborczej. Zgodnie z postanowieniem, nowo naturalizowani obywatele nie mogą głosować, dopóki rejestry konsularne wyraźnie nie potwierdzą, że wywodzą się oni od wygnańców politycznych.

Nie popieramy ani nie podzielamy decyzji Sądu Najwyższego i zwróciliśmy się do nich o jak najszybsze rozwiązanie tej kwestii, ponieważ mówimy o prawach podstawowych.

Zarządzenie administracyjne z 2022 roku i kryteria wygnania

Sąd Najwyższy poddał analizie instrukcję administracyjną wydaną 26 października 2022 roku przez Dyrekcję Generalną ds. Bezpieczeństwa Prawnego i Zaufania Publicznego, kierowaną przez Sofíę Puente w ramach Ministerstwa Sprawiedliwości. Opublikowana pięć dni po wejściu w życie ustawy o pamięci demokratycznej instrukcja ustanowiła domniemanie wygnania dla wszystkich Hiszpanów, którzy opuścili kraj między 18 lipca 1936 roku a 31 grudnia 1955 roku. Emigranci wyjeżdżający między 1 stycznia 1956 roku a 28 grudnia 1978 roku nadal musieli udowadniać fakt wygnania. Zasada ta pozwoliła emigrantom ekonomicznym na uzyskanie obywatelstwa bez konieczności wykazywania prześladowań politycznych.

Instrukcja skutkowała zatwierdzeniem 571 761 wniosków o obywatelstwo na blisko 2,5 mln złożonych. Spis wyborców przebywających za granicą wzrósł o 22%, osiągając 2,7 mln osób. Postanowienie sądu zawiesza prawa wyborcze dla osób, które uzyskały obywatelstwo na podstawie tego domniemania i nie posiadają zaświadczenia konsularnego.

Konfrontacja polityczna i odwołania konstytucyjne

Orzeczenie wywołało natychmiastowe starcia między koalicją rządzącą a opozycją. Premier Pedro Sánchez zauważył, że Partia Ludowa (PP) wygrała głosowanie za granicą w wyborach powszechnych w 2023 roku, zdobywając mandat parlamentarny. Minister prezydencji i sprawiedliwości Félix Bolaños wezwał Sąd Najwyższy do wydania ostatecznego wyroku przed wyborami samorządowymi i regionalnymi w maju 2027 roku.

Uważam, że jest to decyzja, która nie ma podstaw konstytucyjnych. Mówię to z pełną stanowczością. Nie rozumiem, jak można odbierać prawa wyborcze ludziom, którzy już posiadają obywatelstwo hiszpańskie.

Minister kultury Ernest Urtasun nazwał postanowienie niekonstytucyjnym, a rzeczniczka Más Madrid, Manuela Bergerot, zapowiedziała wniosek do Rzecznika Praw Obywatelskich o zaskarżenie decyzji do Trybunału Konstytucyjnego. Z kolei lider PP Alberto Núñez Feijóo oraz władze regionalne w Madrycie i Aragonii poparły zawieszenie. Regionalny minister w Madrycie, Miguel Ángel García Martín, stwierdził, że sąd powstrzymał próby manipulacji rejestrami wyborczymi.

Reakcja Hiszpanów za granicą

Generalna Rada Obywatelstwa Hiszpańskiego za Granicą (CGCEE), reprezentująca ponad 3 mln obywateli, wyraziła stanowczy sprzeciw wobec zawieszenia.

Posiadanie hiszpańskiego obywatelstwa, ale brak możliwości głosowania w wyborach, spowodowałoby szkodę absolutnie nieodwracalną. Wybory, które nie odbyły się z twoim głosem, nie zostaną później powtórzone.

Prezes CGCEE Violeta Alonso Peláez podkreśliła, że odmawianie praw wyborczych tworzy nierówne traktowanie w zależności od sposobu uzyskania obywatelstwa. Do 31 maja 2026 roku ponad 2,4 mln osób umówiło się na wizyty konsularne, co oznacza, że decyzja pozostawia ich status wyborczy nieuregulowanym.