Albania: starcia w Tiranie, studenci domagają się dymisji premiera Ediego Ramy

Od projektu turystycznego do buntu studentów

Ruch protestacyjny w Albanii rozpoczął się pod koniec maja, gdy obywatele wyszli na ulice w związku z wielomilionową inwestycją turystyczną na chronionym obszarze wybrzeża w Zvërnec, niedaleko Wlory. Projekt jest powiązany z Jaredem Kushnerem, zięciem prezydenta USA Donalda Trumpa. Demonstranci, niektórzy z wizerunkami różowych flamingów, gromadzili się w Tiranie przez kolejne dni lata, domagając się dymisji premiera Ediego Ramy. Rama, który stoi na czele rządu od 2013 roku i sprawuje czwartą kadencję, w dużej mierze milczał, gdy ruch przybierał na sile. Frekwencja spadła w okresie letnim bez żadnych ustępstw ze strony rządu, jednak w połowie października wyłonił się nowy ruch studencki, domagający się działań w sprawie czesnego, kosztów podręczników i kosztów utrzymania, do którego dołączyli uczniowie szkół średnich.

Starcia rozprzestrzeniają się na kolejne miasta

Demonstracje w Tiranie stały się brutalne i szybko rozprzestrzeniły się na Durrës, Szkodrę, Lezhë, Wlorę, Gjirokastër i Korczę. Zamaskowani protestujący rzucali kamieniami i kawałkami marmuru w budynki Ministerstwa Edukacji oraz Ministerstwa Finansów, jak podaje NewsIT, a drzwi wejściowe do resortu finansów zostały wyważone i podpalone. Pożar wybuchł na jednym z pięter Ministerstwa Edukacji, a ogień i zniszczenia dotknęły również inne budynki rządowe oraz prywatne firmy. Nagrania BBC pokazały protestujących rzucających koktajle Mołotowa w stronę policji, która odpowiedziała gazem łzawiącym, armatkami wodnymi, granatami hukowymi i pałkami. Zdjęcia młodego protestującego ze złamaną nogą obiegły internet, dodatkowo zaogniając sytuację. Wykładowczyni prawa została ranna przed budynkiem Ministerstwa Edukacji, wspierając studentów.

Rozbieżne dane o poszkodowanych i aresztowaniach

Źródła podają różne liczby. NewsIT, relacjonując starcia z piątku 16 października, cytował dane z 17 października mówiące o 324 zatrzymaniach, 152 aresztowaniach i 120 rannych policjantach. DW, powołując się na policję, podało liczbę 71 rannych funkcjonariuszy oraz 152 aresztowania i 324 osoby objęte dochodzeniem w ciągu trzech dni protestów. Obie redakcje informują o rannych zarówno wśród protestujących, jak i policji, a liczby te należy traktować jako migawki z różnych godzin.

Reakcja Ramy i wezwanie do dymisji

Rama milczał przez pierwsze dwa dni brutalnej fazy protestów. W czwartek 15 października o godzinie 08:03 czasu lokalnego opublikował nagranie wideo zarejestrowane w budynku Kolegium Europejskiego, który został uszkodzony przez ogień i znajduje się kilka metrów od jego biura przy głównym bulwarze Tirany. Opisał niepokoje jako dzieło opozycji ukrywającej się za plecami zamaskowanych ludzi. Stwierdził również, że jego obowiązkiem jest ochrona obywateli, zapewnienie sprawiedliwości i realizacja mandatu rządzącej większości, która według niego dąży do członkostwa w Unii Europejskiej do 2030 roku. Eliza Spiropali, socjalistyczna deputowana i była minister spraw zagranicznych, wysłała Ramie osobisty list, w którym argumentowała, że kryzysu nie da się rozwiązać oświadczeniami czy politycznymi wymówkami, wzywając do wysłuchania, przyznania się do błędów i podjęcia skutecznych decyzji. Protestujący zapowiadają, że nie będą negocjować żadnych innych postulatów, dopóki Rama pozostaje na stanowisku.

Zarzuty korupcyjne i nadchodzący wiec

Gniew demonstrantów podsycany jest przez rosnącą listę zarzutów dotyczących udziału ministrów i wysokich rangą urzędników w skandalach korupcyjnych. Według NEWS 24/7 były wicepremier opuścił kraj, a inny został zmuszony do dymisji z powodu postępowań sądowych. Protestujący sprzeciwiają się również bezkarności, którą dostrzegają po tych skandalach. Pojawiły się wezwania do Albańczyków w diasporze, aby organizowali demonstracje w miastach, w których mieszkają i pracują. Organizatorzy zaplanowali wielkie zgromadzenie w Tiranie na 17 października o godzinie 19:00 czasu lokalnego, podczas gdy oddziały prewencji i armatki wodne pozostają rozmieszczone w pobliżu Ministerstwa Edukacji.