EBC ostrzega: ceny żywności w strefie euro mogą ponownie wzrosnąć w 2027 roku przez szoki energetyczne i pogodowe

Ostrzeżenie EBC na 2027 rok

We wtorek, 20 października 2026 r., Europejski Bank Centralny opublikował wpis na blogu autorstwa czworga ekonomistów: Eleny Bobeiki, Gerrita Koestera, Friderike Kuik oraz Christiane Nickel. Autorzy ostrzegają, że ceny żywności w strefie euro mogą zacząć ponownie rosnąć w przyszłym roku. Opisują podwójny szok wynikający z cen energii i ekstremalnej pogody, który może na nowo rozniecić presję cenową. Twierdzą, że jest za wcześnie, by uznać, iż inflacja została opanowana, a niedawne spowolnienie gospodarcze może okazać się tymczasowe. EBC przewiduje, że inflacja żywności osiągnie 3,4% w trzecim kwartale 2027 r., zanim zacznie spadać. Bank zaznaczył, że poglądy należą do autorów i niekoniecznie odzwierciedlają oficjalne stanowisko instytucji. Ostrzeżenie pojawia się w czasie, gdy Francja zmaga się z szerokimi protestami przeciwko wysokim kosztom życia.

Inflacja żywności wyhamowała, a potem lekko wzrosła

Inflacja żywności w strefie euro spadła z 2,6% w styczniu 2026 r. do 1,1% w sierpniu, co było najniższym poziomem od połowy 2021 r., po czym wzrosła do 1,3% we wrześniu. Wzrost we wrześniu wynikał głównie z cen świeżej żywności, które szybciej reagują na warunki pogodowe. Dobre zbiory w Europie w 2025 r., zwłaszcza zbóż i roślin oleistych, oraz niższe międzynarodowe ceny kawy, herbaty, kakao i cukru ograniczały koszty. Chleb, mleko i czekolada nadal znacząco wpływają na odczuwaną przez gospodarstwa domowe inflację. Żywność jest o około 30% droższa niż pod koniec 2021 r., a siła nabywcza gospodarstw domowych w zakresie żywności nie powróciła do poziomu sprzed fali inflacji.

Podwójny szok: energia i pogoda

Szok energetyczny wpływa na koszty żywności pośrednio poprzez transport, nawozy, przetwórstwo i opakowania, a efekty te mogą być widoczne na półkach sklepowych dopiero po miesiącach. Wyższe ceny gazu ziemnego podnoszą koszty produkcji nawozów, podczas gdy wyższe ceny zbóż mogą później przełożyć się na ceny pasz, a następnie produktów mlecznych i mięsa. Wpływ wzrostu cen ropy na ceny żywności może ujawniać się przez lata, a skutki cen gazu ziemnego pojawiają się z jeszcze większym opóźnieniem. Upały i susza dotknęły uprawy w krytycznym momencie sezonu rolniczego 2026 r. Według szacunków EBC wpływ pogody na inflację żywności w ciągu najbliższych 12 miesięcy wyniesie od 0,3 do 0,8 punktu procentowego. Największe skutki odczują uprawy energochłonne, takie jak pszenica, kukurydza i jęczmień.

Grecja: gwałtowne wahania danych

Grecki minister rozwoju Takis Theodorikakos wskazał na zharmonizowany wskaźnik inflacji żywności na poziomie -0,4% w lipcu, 0,2% w sierpniu i -0,2% we wrześniu. Przypisał to koordynacji rządu z przemysłem i supermarketami w ramach Narodowej Inicjatywy Obniżania Cen, ostrzegając jednocześnie przed samozadowoleniem, ponieważ nadchodzi trudna zima. Konsumenci nie odczuwają ulgi, ponieważ podstawowe produkty, takie jak feta, wciąż drożeją. Michalis Sarantis, przewodniczący międzybranżowego organu ds. fety i dyrektor generalny Hellenic Dairies, największej grupy w sektorze, powiedział, że cena fety może wzrosnąć do 16 euro za kilogram z obecnych 12–13 euro, co oznacza wzrost o 33%, jeśli zostanie potwierdzony. Jako przyczyny wskazuje się niedobory mleka owczego i rosnący eksport. Zespół gospodarczy Grecji obawia się, że presja stanie się bardziej widoczna od listopada, kiedy wygaśnie inicjatywa utrzymania cen uruchomiona pod koniec sierpnia.

Globalne prognozy zbiorów

S&P ostrzegło przed gwałtownym spadkiem światowej produkcji rolnej, wiążąc to z przedłużającymi się zakłóceniami w przepływach energii i nawozów oraz możliwością wystąpienia wyjątkowo silnego zjawiska El Niño. Agencja obniżyła prognozę zbiorów kukurydzy w Brazylii o 6 mln ton do 137 mln ton. Prognozę dla soi obniżono o tyle samo, do 177 mln ton. Jeśli niekorzystna pogoda się nasili, straty mogą wzrosnąć i zwiększyć presję na międzynarodowe rynki żywności.